Το Μυστήριο της Αυτοθεραπείας: Μύθος ή Επιστημονικά Τεκμηριωμένο Γεγονός;

Το Μυστήριο της Αυτοθεραπείας

Αυτοθεραπεία και επιστήμη

Είναι σύνηθες οι φαρμακευτικές εταιρείες, προκειμένου να ελέγξουν την αποτελεσματικότητα ενός νέου φαρμάκου, να το χορηγούν σε ομάδες εθελοντών παράλληλα με άλλες ομάδες στις οποίες δίνεται ένα ψεύτικο φαρμακευτικό σκεύασμα. Οι συμμετέχοντες, φυσικά, δεν γνωρίζουν ότι το φάρμακο που λαμβάνουν δεν διαθέτει καμία χημική θεραπευτική ιδιότητα.

Το εντυπωσιακό εύρημα αυτών των ερευνών είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις οι ψεύτικες θεραπείες αποδείχθηκαν εξίσου αποτελεσματικές με τις πραγματικές. Παρατηρήθηκαν θετικά αποτελέσματα σε ασθενείς με κατάθλιψη, άγχος, διαχείριση πόνου, λοιμώξεις και ακόμα και σε περιπτώσεις νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η νόσος Πάρκινσον.

Η δύναμη της πίστης στο σώμα

Τα αποτελέσματα αυτά καθιστούν πλέον σαφές και επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι η πίστη και η προσδοκία θεραπείας μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά το ανθρώπινο σώμα. Η πεποίθηση ότι ένα νέο φάρμακο ή μια νέα θεραπευτική μέθοδος θα βοηθήσει τον οργανισμό, έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να έχει αποτελέσματα συγκρίσιμα με εκείνα των χημικών φαρμακευτικών παρασκευασμάτων.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι όταν, σε μια κλινική δοκιμή, ένα νέο φάρμακο παρουσιάζει θεραπευτική αποτελεσματικότητα της τάξης του 43%, ενώ το placebo –ένα ανενεργό, μη χημικό φάρμακο– φτάνει το 38%, τότε οι φαρμακευτικές εταιρείες συχνά κρίνουν ότι δεν υπάρχει επαρκής λόγος να κυκλοφορήσει το νέο σκεύασμα στην αγορά.

Το φαινόμενο placebo και η αυτοθεραπεία

Το φαινόμενο placebo περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία μια εικονική θεραπεία, με τη χρήση αδρανών φαρμάκων, οδηγεί σε πραγματική βελτίωση της υγείας του ασθενούς. Ο ασθενής, χωρίς να γνωρίζει την αλήθεια και έχοντας την πεποίθηση ότι η κατάστασή του θα βελτιωθεί, ενεργοποιεί μέσω της αυθυποβολής και της προσωπικής του θέλησης μηχανισμούς που συμβάλλουν στη θεραπευτική διαδικασία.

Η αυτοθεραπεία, σε αυτή την περίπτωση, δεν βασίζεται σε χημική δράση, αλλά στη δύναμη του νου, της πίστης και της ψυχολογικής κατάστασης του ατόμου.

Το ηθικό δίλημμα στην κλινική ιατρική

Ωστόσο, όταν το φαινόμενο placebo επιχειρεί να ξεφύγει από το πλαίσιο της εργαστηριακής έρευνας και να εφαρμοστεί στην κλινική ιατρική, ανακύπτει ένα σοβαρό ηθικό δίλημμα. Πώς μπορεί ένας γιατρός να προτείνει εικονική θεραπεία με αδρανή φάρμακα χωρίς να παραπλανήσει τον ασθενή του; Και πώς μπορεί να διατηρηθεί η σχέση ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης που αποτελεί θεμέλιο της ιατρικής πράξης;

Το ερώτημα αυτό παραμένει ανοιχτό και τροφοδοτεί έναν διαρκή επιστημονικό και φιλοσοφικό διάλογο γύρω από τα όρια της αυτοθεραπείας και της δύναμης του ανθρώπινου νου.